Bliski Wschód, droższe paliwo i strajki w Europie dezorganizują transport i logistykę

W cieśninie Ormuz doszło do serii ataków^[1] na jednostki handlowe, co skłoniło wielu armatorów do faktycznego zamknięcia tego szlaku^[2] i przekierowania serwisów oceanicznych wokół Przylądka Dobrej Nadziei. Ubezpieczyciele morscy wycofali pokrycie wojenne dla Zatoki Perskiej^[3], a równolegle zawieszono część ruchu przez cieśninę i loty cargo z głównych portów lotniczych Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Nasilający się konflikt USA–Izrael–Iran objął ok. 20% światowych dostaw ropy, normalnie przechodzących przez Ormuz, co podbiło notowania ropy Brent chwilowo do blisko 120 USD za baryłkę i wymusiło bezprecedensową decyzję Międzynarodowej Agencji Energii o uwolnieniu 400 mln baryłek z rezerw strategicznych, w tym 172 amerykańskich rezerw SPR. Ceny paliwa żeglugowego VLSFO w Singapurze w dniach 27 lutego–10 marca podwoiły się do ponad 1000 USD za tonę.

Konflikt w rejonie Ormuz i skutki kosztowe

Skok kosztów paliwa szybko przeniósł się na logistykę lądową^[4]. A. P. Moller – Maersk wprowadził w Polsce tymczasową dopłatę Intermodal Fuel Fee^[5] dla transportu drogowego i kolejowego, obowiązującą przy kalkulacji ceny od 16 do 30 marca 2026 r. Dopłata wynosi 6% do stawek dla transportu ciężarowego^[6] oraz 4% dla przewozów kolejowych i RCO i ma rekompensować bezprecedensowy wzrost kosztów energii po zamknięciu Ormuz. Dla polskich nadawców i odbiorców oznacza to wyższe koszty dojazdów portowych i dowozów kontenerów do Gdańska, Gdyni i portów zagranicznych, a w konsekwencji presję na renegocjacje umów i klauzul paliwowych także u innych operatorów intermodalnych.

Europa płaci więcej za intermodal i zmaga się ze strajkami

głównym korytarzu Azja–Europa szybko rosną stawki frachtu^[7] i narasta kongestia portowa. portach Europy Północnej skala opóźnień sięga 432 tys. TEU^[8] zalegających kontenerów (+33% miesiąc do miesiąca), a w Azji Północnej 887 tys. TEU (–26% m/m). Wskaźnik WCI dla relacji Szanghaj–Rotterdam wzrósł w tydzień o 19%^[9] do 2443 USD/FEU, a relacja Szanghaj–Genua osiągnęła 2844 USD/FEU, z zapowiedziami dalszych podwyżek do 3000–4000 USD/FEU w drugiej połowie marca. Równocześnie operatorzy szacują wykorzystanie mocy przewozowych na kierunku Europa Północna/Med – USA East Coast na 92%, przy opóźnieniach przeładunków w portach rzędu 1–4 dni. Dla polskich eksporterów i importerów, korzystających z portów północnoeuropejskich, oznacza to rolowanie kontenerów, dłuższe czasy tranzytu i konieczność częstego zmieniania portów wyładunku.

Zakłócenia w żegludze i transporcie lotniczym zwiększają atrakcyjność eurazjatyckich korytarzy lądowych^[10]. W styczniu i lutym 2026 r. kolejowe przewozy kontenerowe Chiny–Europa–Chiny wzrosły o 25% rok do roku^[11], a Centralny Korytarz Eurazjatycki zanotował dynamikę +31%. Operatorzy raportują także rosnące zainteresowanie drogowymi trasami Chiny–Europa^[12], gdzie szacowany czas przejazdu wynosi 14–18 dni. Trasy przez Kazachstan notują obecnie opóźnienia 1–7 dni, podczas gdy niektóre przejścia na granicy chińskiej (np. Manzhouli, Erenhot) są przeciążone i generują zatory sięgające 2–4 tygodni. W perspektywie Polski rośnie znaczenie inwestycji w terminale intermodalne i infrastrukturę przy korytarzach kolejowych, które mogą przejąć większą część ładunków o wysokiej wartości.

Kolejowe korytarze lądowe wracają do gry

Równolegle w europejskim transporcie pasażerskim nasiliły się strajki^[13]. związek ACOD Spoor rozpoczął 8 marca o godzinie 22:00 trzydniowy strajk^[14], obejmujący wszystkie kategorie pociągów krajowych i znaczną część ruchu międzynarodowego. W pierwszym pełnym dniu kursowało ok. 70% pociągów IC i ok. 50% połączeń lokalnych, a był to już 33. dzień strajkowy w belgijskiej kolei w ciągu roku. Brussels Airport odwołał wszystkie wyloty pasażerskie 12 marca^[15] z powodu ogólnokrajowej demonstracji związkowej. We Włoszech kalendarz strajków przewidział 24‑godzinny ogólnokrajowy protest 9 marca, obejmujący autobusy, metro, kolej regionalną i część lotów, oraz 8‑godzinny strajk przewoźnika Italo‑NTV 11 marca. Spory dotyczą m.in. statusu pracowników, zasad wcześniejszej emerytury oraz waloryzacji płac względem inflacji, a ich skutkiem są zakłócenia podróży służbowych i turystycznych, także dla pasażerów z Polski korzystających z przesiadek w Brukseli, Rzymie czy Mediolanie.

Nowe technologie: eVTOL i agentowe AI

administracja federalna uruchomiła program eVTOL Integration Pilot Program (eIPP)^[16], koordynowany przez Departament Transportu USA i Federal Aviation Administration. Wybrano 8 projektów pilotażowych w 26 stanach^[17], z pierwszymi lotami planowanymi już latem 2026 r. Program ma zebrać wczesne dane operacyjne przed certyfikacją statków AAM, przygotować infrastrukturę i regulacje oraz zbudować nową warstwę krótkodystansowej logistyki powietrznej. Firma Beta Technologies została wybrana do udziału w 7 z 8 projektów^[18], obejmujących przewozy cargo i medyczne w takich stanach jak Nowy Jork, Teksas, Utah, Floryda i Karolina Północna. eVTOL mają wypełnić lukę między transportem drogowym a klasycznym lotnictwem, w tym w logistyce ostatniej mili.

łańcuchach dostaw przyspiesza wdrażanie sztucznej inteligencji^[19]. Blue Yonder ogłosił 11 marca rozszerzenie pakietu agentowego AI i aplikacji mobilnych^[20] dla rozwiązań planistycznych i wykonawczych, w tym agenta Fulfillment & Sourcing (w wersji beta) oraz agentów do planowania produkcji i uzupełniania zapasów w handlu detalicznym. Z systemów Blue Yonder korzystają setki klientów z sektora retail, produkcji i logistyki na całym świecie. project44 zapowiedział konferencję decision44 w Chicago i Amsterdamie^[21], na której pokaże kolejną falę funkcji AI w swojej platformie Decision Intelligence. Platforma project44 przetwarza dane dla ponad 1,5 mld przesyłek rocznie^[22] i ponad 1000 marek, a nowe narzędzia mają automatyzować workflow, przyspieszać rozwiązywanie wyjątków i optymalizować relację koszt–serwis–ryzyko. Dla operatorów i załadowców w Polsce oznacza to rosnącą presję na integrację z globalnymi platformami oraz na wykorzystanie komponentów AI w systemach TMS, WMS i APS.

Dekarbonizacja lotnictwa i zmiany regulacyjne w e‑commerce

Lotnisko Heathrow podniosło docelowy udział SAF w miksie paliwowym^[23]. Eco‑Refinerías del Sur planuje instalację PtL^[24] o początkowej przepustowości 100 tys. ton SAF rocznie, z możliwością rozbudowy do 500 tys. ton. Trend wzmacniają unijne regulacje^[25], w tym rozporządzenie Re. FuelEU i rosnące ceny emisji w systemie EU ETS, co przyspiesza rozwój mocy produkcyjnych SAF i infrastruktury logistycznej także w Europie Środkowo‑Wschodniej.

szczególne znaczenie dla e‑commerce w Europie ma reforma celna^[26] Unii Europejskiej i zmiany w polskim systemie SENT. Z analizy Spring GDS wynika, że od 1 lipca 2026 r. wszystkie przesyłki o wartości poniżej 150 EUR z krajów trzecich zostaną objęte jednolitą opłatą celną 3 EUR za sztukę towaru, a od listopada 2026 r. dodatkową opłatą manipulacyjną 2 EUR. Unia szacuje, że dziennie obsługuje ok. 12 mln paczek 150 EUR^[27], z czego ok. 91% pochodzi z Chin. W Polsce rozszerzą system SENT na transport odzieży (kody CN 61–62)^[28], i obuwia (CN 64) powyżej 10 kg lub 20 par obuwia, w transporcie drogowym, kolejowym i intermodalnym. obsłużono ok. 1,2 mld przesyłek kurierskich, zmiany te zwiększą złożoność procesów celnych^[29] i stworzą dodatkowy rynek dla usług doradztwa celnego oraz rozwiązań IT integrujących SENT z systemami TMS i WMS.

Powiązane wpisy: