Bank Światowy oraz Azjatycki Bank Rozwoju zatwierdziły w tym tygodniu niemal 940 milionów dolarów nowych pożyczek dla Pakistanu. Środki trafią na reformy przedsiębiorstw państwowych, inwestycje w odporność klimatyczną oraz modernizację infrastruktury miejskiej. Decyzja zapadła w Islamabadzie, w czerwcu 2024 roku. Celem jest wsparcie gospodarki i poprawa jakości życia, choć ekonomiści ostrzegają przed pogłębiającą się zależnością od zewnętrznego finansowania. Banki rozwoju wykorzystują instrumenty kredytowe i preferencyjne pożyczki, by wesprzeć konkretne projekty i reformy zatwierdziły w tym tygodniu prawie 940 milionów dolarów nowego finansowania dla Pakistanu[1].
Nowe pożyczki na restrukturyzację i odporność
Azjatycki Bank Rozwoju zatwierdził 540 milionów dolarów pożyczek, rozdzielając je na dwa projekty. 400 milionów dolarów trafi do Programu Przyspieszenia Transformacji Przedsiębiorstw Państwowych, natomiast 140 milionów dolarów to preferencyjna pożyczka dla Projektu Sektorowego Odporności Przybrzeżnej Sindh. Z kolei Bank Światowy przeznaczył 400 milionów dolarów na Program Miast Inkluzywnych Pendżabu Azjatycki Bank Rozwoju zatwierdził w czwartek 540 milionów dolarów w postaci pożyczek w ramach dwóch projektów.
Cele projektów: od przedsiębiorstw po infrastrukturę miejską
Priorytetem programu ADB jest restrukturyzacja National Highway Authority, czyli jednego z najbardziej zadłużonych przedsiębiorstw publicznych w Pakistanie. Emma Fan, Dyrektor Krajowy ADB dla Pakistanu, tłumaczy: „inicjatywa ma na celu wzmocnienie zarządzania i optymalizację wydajności komercyjnych przedsiębiorstw państwowych, które są niezbędne dla stabilności gospodarczej i postępu kraju” Emma Fan, Dyrektor Krajowy ADB dla Pakistanu, powiedziała, że inicjatywa ma na celu wzmocnienie zarządzania[3]. Program opiera się na reformach wprowadzonych od 2023 roku, takich jak uchwalenie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, utworzenie centralnej jednostki monitorującej oraz wprowadzenie umów dotyczących zobowiązań usługowych. ADB dorzuci jeszcze 750 000 dolarów pomocy technicznej na wsparcie wdrożenia tych zmian ADB zapewni dodatkowe 750 000 USD w formie pomocy technicznej na wsparcie wdrożenia.
Ekonomiści ostrzegają przed rosnącym zadłużeniem
Pakistański program Banku Światowego dla Pendżabu ma zmodernizować systemy zaopatrzenia w wodę, kanalizacji i gospodarki odpadami w 16 miastach. Szacuje się, że skorzysta na tym około 4,5 miliona mieszkańców. Bolormaa Amgaabazar, Dyrektor Krajowy Banku Światowego dla Pakistanu, podkreśla: „projekt zajmuje się problemem zahamowania wzrostu u dzieci poprzez inwestowanie w bezpieczne usługi wodne, sanitarne i higieniczne, aby przerwać cykl niedożywienia i chorób” projekt zajmuje się problemem zahamowania wzrostu u dzieci poprzez inwestowanie w „bezpieczne usługi wodne, sanitarne i higieniczne, aby przerwać cykl niedożywienia i chorób”[5].
Wzrost finansowania ponownie rozbudził obawy dotyczące uzależnienia Pakistanu od wielostronnych pożyczkodawców. Ekonomista Nadeem ul Haque porównuje sytuację kraju do gospodarek takich jak Laos czy Kambodża. W rozmowie z The Express Tribune mówi wprost: „nie ma już nikogo chętnego do zaciągania pożyczek”, a pożyczkodawcy „potrzebują kogoś, komu mogliby pożyczyć swoje pieniądze, aby móc naliczać odsetki” Pakistan obecnie przypomina gospodarki silnie uzależnione od pomocy, takie jak Laos i Kambodża, mówiąc The Express Tribune, że „nie ma już nikogo chętnego do zaciągania pożyczek”, a pożyczkodawcy „potrzebują kogoś, komu mogliby pożyczyć swoje pieniądze, aby móc naliczać odsetki”[6].
Dług Pakistanu i wpływ na gospodarkę
Dane Międzynarodowego Funduszu Walutowego nie pozostawiają złudzeń. Całkowity dług rządowy Pakistanu ma się utrzymać na poziomie 72-73 procent PKB, z czego dług krajowy to niemal połowa PKB. Wysokie koszty odsetek pozostają faktem. Prognozy przewidują, że federalny deficyt fiskalny spadnie z 6,8 do 4,0 procent PKB całkowity dług rządowy Pakistanu ma utrzymać się na poziomie około 72-73 procent PKB, przy czym dług krajowy stanowi prawie połowę PKB i utrzymuje koszty odsetek na wysokim poziomie. Prognozuje się, że federalny deficyt fiskalny zmniejszy się z 6,8 procent do 4,0 procent PKB[8].
Wsparcie dla regionów zagrożonych katastrofami
Projekt przybrzeżny w Sindh, współfinansowany przez Zielony Fundusz Klimatyczny kwotą 40 milionów dolarów, ma chronić ponad 500 tysięcy osób w dystryktach Badin, Sujawal i Thatta, które są szczególnie narażone na katastrofy naturalne. Równocześnie przewidziano odnowę 22 tysięcy hektarów zdegradowanych lasów Projekt przybrzeżny w Sindh, współfinansowany z 40 milionów dolarów wkładu z Zielonego Funduszu Klimatycznego, ochroni ponad 500 000 osób w zagrożonych katastrofami dystryktach Badin, Sujawal i Thatta, jednocześnie przywracając 22 000 hektarów zdegradowanych lasów[10].
Pakistan znów staje przed wyborem: korzystać z zewnętrznych środków i rozwijać kluczowe sektory, czy szukać alternatyw, by nie ugrzęznąć w spirali zadłużenia? Odpowiedź nie jest oczywista. Z jednej strony – infrastruktura i bezpieczeństwo mieszkańców, z drugiej – rosnące zobowiązania wobec zagranicznych kredytodawców.