ESG i klimat: wąskie CSRD, start cen CBAM i nowa fala zielonego finansowania

26 lutego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej ukazała się dyrektywa 2026/470^[1] („Omnibus 1”), która radykalnie zawęża zakres dyrektyw CSRD i CS3D/CSDDD. Obowiązkowe raportowanie zrównoważonego rozwoju obejmie jedynie grupy o zatrudnieniu co najmniej 1 000 pracowników i obrotach netto 450 mln EUR, a należyta staranność w zakresie praw człowieka i środowiska dotknie koncerny powyżej 5 1,5 mld EUR obrotu w Unii Europejskiej lub odpowiadające im podmioty spoza UE. Kary w reżimie CS3D zostaną ograniczone do 3% globalnego obrotu. Dyrektywa wejdzie w życie 18 marca 2026 roku, a państwa członkowskie mają czas na implementację CSRD do 19 marca 2027 roku i CS3D do 26 lipca 2028 roku. To oznacza, że z pierwotnie planowanego kręgu podmiotów wypadnie szacunkowo około 80% firm, przy jednoczesnym utrzymaniu wysokich wymagań wobec największych grup kapitałowych, co wzmocni presję kontraktową na ich dostawców, również w Polsce.

Omnibus 1 zmienia zasady raportowania ESG

Równolegle Komisja Europejska, poprzez dyrekcję DG TAXUD, 6 marca ogłosiła algorytm^[15] ustalania cen certyfikatów CBAM na rok 2026 oraz rozpoczęła przetarg na wspólną platformę ich sprzedaży. W 2026 roku cena certyfikatu CBAM ma odpowiadać kwartalnej średniej cen aukcyjnych w systemie EU ETS, a od 2027 roku będzie obliczana tygodniowo. Komisja zaplanowała publikację cen na 7 kwietnia, 6 lipca i 5 października 2026 roku oraz 4 stycznia 2027 roku. Importerzy cementu, stali, aluminium, nawozów, energii elektrycznej i wodoru będą musieli od lutego 2027 roku kupować certyfikaty za emisje z importu z 2026 roku, co bezpośrednio podniesie koszty działalności firm sprowadzających te towary do Polski. Oferty w przetargu na operatora wspólnej platformy sprzedaży certyfikatów można składać do 20 marca 2026 roku, do godziny 12:00:59 CET.

CBAM wchodzi w fazę kosztową

W obszarze standardów raportowania brytyjski rząd 25 lutego przedstawił finalne UK Sustainability Reporting Standards^[4] (UK SRS), oparte na standardach IFRS S1 i IFRS S2. Standard UK SRS S1 określa ogólne wymogi ujawniania wszystkich istotnych ryzyk i szans ESG wpływających na przepływy pieniężne, dostęp do finansowania i koszt kapitału, a UK SRS S2 dotyczy ujawnień klimatycznych – ładu korporacyjnego, strategii, zarządzania ryzykiem oraz metryk i celów. Jednocześnie brytyjski nadzorca rynku kapitałowego Financial Conduct Authority (FCA) 30 stycznia rozpoczął konsultacje nad zastąpieniem dotychczasowych wymogów TCFD obowiązkiem raportowania zgodnego z UK SRS S2 dla emitentów giełdowych od 1 stycznia 2027 roku, przy formule „comply or explain” dla emisji Scope 3 i ryzyk pozaklimatycznych. Z kolei Komisja Europejska przedstawiła projekt delegowanego aktu do EU Prospectus Regulation, tworzący załącznik „ESG Disclosure Annex” dla wszystkich obligacji niekapitałowych „promowanych jako uwzględniające czynniki ESG lub realizujące cele ESG”, w tym green bonds i sustainability‑linked bonds. Nowe wymogi mają zacząć obowiązywać od 5 czerwca 2026 roku, równolegle z pakietem EU Listing Act, i znacząco podniosą próg dowodowy w walce z greenwashingiem, także dla polskich emitentów.

Nowe standardy i regulacje dla finansowania zrównoważonego

Na poziomie regulacji sektorowych ANRE zapowiedział 8 marca podwyższenie gwarancji finansowej^[23] wymaganej do wydania warunków przyłączeniowych (ATR) dla źródeł o mocy 1 MW z 5% do 20% wartości taryfy przyłączeniowej. Brak uzyskania decyzji lokalizacyjnej w ciągu 12 miesięcy ma skutkować utratą ATR i przepadkiem gwarancji. Według danych ANRE na 1 stycznia 2026 roku jedynie około 12% projektów posiadających dotychczasową gwarancję 5% miało podpisaną umowę przyłączeniową, około 3% – umowę i pozwolenie na budowę, a około 1% – także pozwolenie na ustanowienie instalacji. Dodatkowo 663 projekty o mocy co najmniej 5 MW i łącznej mocy około 57 GW muszą przekazać operatorom studia przyłączeniowe do 30 czerwca 2026 roku. To wzmacnia dyskusję o polskim projekcie „Grid Act”, który Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło w styczniu 2026 roku. W tym samym czasie, według China Energy Storage Alliance, Departament Energii jednego z państw (wymaga doprecyzowania jurysdykcji) wprowadził okólnik DC2026‑02‑0008, nakazujący, by wszystkie nowe projekty wiatrowe i fotowoltaiczne o mocy co najmniej 10 MW obejmowały magazyn energii o 20% zainstalowanej mocy źródła.

Surowce krytyczne, urban mining i projekty OZE

Na rynku zielonego finansowania Ministerstwo Finansów Niemiec poprzez agencję Finanzagentur GmbH przeprowadziło 10–11 marca emisję^[5] 15‑letniej zielonej obligacji skarbowej o nominale 4 mld EUR i kuponie 2,60%, w ramach koncepcji „twin bond”, w której każdej zielonej emisji towarzyszy konwencjonalny papier o identycznych parametrach. Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego poprzez Europejski Fundusz Inwestycyjny przyznała^[6] BNP Paribas dodatkową gwarancję w wysokości 250 mln EUR w ramach programu InvestEU, aby rozszerzyć portfel „Sustainability SMEs and Small Mid‑Caps” dla małych i średnich przedsiębiorstw inwestujących w innowacje i zrównoważony rozwój. Jednocześnie World Economic Forum podało, że ubezpieczone straty z katastrof naturalnych w 2025 roku sięgnęły około 107–108 mld USD, co jest szóstym z rzędu rokiem z wynikami powyżej 100 mld USD, a katastroficzne obligacje – w tym instrument Banku Światowego, który zapewnił Jamajce wypłatę 150 mln USD po huraganie Melissa – stają się istotnym narzędziem adaptacji do ryzyk klimatycznych.

Konsekwencje dla polskich firm i instytucji

Coraz większą rolę odgrywa także polityka surowcowa. W trakcie debaty Council on Foreign Relations poświęconej raportowi „Leapfrogging China’s Critical Minerals Dominance” Audrey Robertson podkreśliła konieczność ograniczenia eksportu frakcji black mass^[7] i innego złomu zawierającego metale ziem rzadkich, aby przyspieszyć rozwój krajowego urban mining. Departament Energii konsoliduje działania w nowym Office of Critical Minerals and Energy Innovation, a według deklaracji Audrey Robertson w ciągu najbliższych 12 miesięcy znacząco wzrośnie wolumen odzysku metali z recyklingu „black mass”. W Azji Centralnej rząd Kirgistanu zapowiedział budowę farmy fotowoltaicznej o wartości około 200 mln USD w celu zwiększenia udziału OZE w miksie energetycznym, natomiast w Polsce wciąż brak oficjalnych projektów ustaw wdrażających Omnibus 1 oraz nowych planów emisji green bonds przez Skarb Państwa.

Dla polskich firm kluczowe staje się teraz przygotowanie do nowych progów^[2] CSRD i CS3D, precyzyjne modelowanie kosztów CBAM, włączenie się w rosnący rynek zielonych obligacji oraz obserwowanie zaostrzającej się konkurencji o strumienie odpadów bateryjnych między Unią Europejską a Stanami Zjednoczonymi.

Źródła

Powiązane wpisy: