CBAM, Deklaracja Hamburska i korekta CSRD: tydzień przełomów w globalnym ESG

26 stycznia 2026 roku Belgia, Dania, Francja, Niemcy, Islandia, Irlandia, Luksemburg, Holandia, Norwegia i Wielka Brytania podpisały tzw. Deklarację Hamburską^[1], zobowiązując się do budowy 100 GW morskich mocy wiatrowych^[2] na Morzu Północnym do 2050 roku. Pakiet inwestycyjny zakłada instalację 5 GW rocznie^[3] w latach 2031–2040, nakłady 9,5 mld euro do końca dekady i potencjalną mobilizację ponad 1 biliona euro do 2040 roku. Porozumienie, w którego przygotowaniu uczestniczyły m.in. organizacja Wind. Europe, NATO i Komisja Europejska, ma zasilić około 143 miliony gospodarstw domowych^[4] i obniżyć koszty offshore wind o 30% w 15 lat^[5], tworząc około 91 000 miejsc pracy^[6].

Morze Północne i punkt zwrotny w OZE

Równolegle Ember w raporcie „European Electricity Review 2026” potwierdził^[7], że w 2025 roku wiatr i słońce po raz pierwszy wygenerowały więcej energii elektrycznej^[8] w Unii Europejskiej niż paliwa kopalne – odpowiednio 30% wobec 29%. Energia słoneczna zwiększyła produkcję o 20,1% rok do roku^[9], osiągając 13% udziału, wiatr odpowiadał za 17%, a wszystkie odnawialne źródła energii łącznie za około 47% unijnej generacji. W tym samym czasie w Europie przybyło 10 GW nowych magazynów bateryjnych^[10], a projektowany portfel inwestycji sięga 40 GW^[11], co podkreśla rosnącą rolę magazynowania energii dla stabilności systemu i cen^[12].

CBAM i presja na globalny ślad węglowy

Od 1 stycznia 2026 roku mechanizm Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) wszedł w pełną fazę^[13], przekształcając obowiązek raportowania w realne obciążenia finansowe^[14] dla importerów stali, aluminium, cementu, nawozów, wodoru i energii elektrycznej. Według danych DG TAXUD do 7 stycznia 12 000 operatorów złożyło wnioski^[15] o status autoryzowanego zgłaszającego, a 4 100 firm uzyskało autoryzację przed lub tuż po tej dacie^[16]. W pierwszym tygodniu zwalidowano 10 483 deklaracje celne^[17] obejmujące towary CBAM. Mechanizm ma wyrównać konkurencję między producentami objętymi systemem EU ETS^[60] a dostawcami z krajów o słabszej polityce klimatycznej, co już skłania takie państwa jak Indie, Tajlandia czy Singapur do wzmacniania własnych systemów wyceny emisji.

2 lutego 2026 roku Europejski Trybunał Obrachunkowy ogłosił^[18], że dotychczasowe działania Unii Europejskiej nie zapewniły skutecznej dywersyfikacji dostaw^[19]. wskazano 34 surowce krytyczne i 17 strategicznych^[20], a cele do 2030 roku zakładają co najmniej 10% wydobycia^[21]. Inicjatywa RESourceEU obejmuje projekty o wartości około 2,15 mld euro^[22], które mają zmniejszyć zależność od pojedynczych dostawców o 30–50% do 2029 roku^[23]. W tym kontekście szczególnie rośnie znaczenie gospodarki obiegu zamkniętego i tzw. urban mining, przede wszystkim w obszarze baterii i odpadów elektronicznych.

Surowce krytyczne i gospodarka o obiegu zamkniętym

23 stycznia 2026 roku firma CATL wraz z fundacją Ellen Mac. Arthur Foundation zaprezentowały^[24] raport „Leading The Charge”, opisujący ścieżkę cyrkularności dla baterii pojazdów elektrycznych^[25]. Chiński producent poinformował, że odzyskuje 99,6% niklu, kobaltu i manganu^[26], oraz 96,5% litu, a planowana wydajność recyklingu ma sięgnąć 270 000 ton rocznie^[27]. Prognozy mówią o recyklingu około 1,2 miliona baterii rocznie do 2030 roku^[28] i 14 milionów do 2040 roku, przy czym baterie sodowo-jonowe pozwalają obniżyć emisje w cyklu życia nawet o 60%^[29]. Rozwój recyklingu, drugiego życia baterii i wymogu minimalnego udziału surowców wtórnych, wpisanego w unijne rozporządzenie bateryjne, ma ograniczyć presję na wydobycie surowców krytycznych.

Korekta regulacji ESG i rynek finansowy

Na poziomie regulacyjnym końcówka 2025 i początek 2026 roku przyniosły zasadniczą korektę systemu raportowania ESG^[30]. Parlament Europejski podniósł progi objęcia dyrektywą CSRD i dyrektywą CSDDD^[31] do 1 000 pracowników i 450 mln euro rocznych obrotów, co wyłączy z obowiązków około 80% przedsiębiorstw potencjalnie objętych wcześniej CSRD^[32]. Jednocześnie zredukowano o 61% liczbę obowiązkowych wskaźników w europejskich standardach raportowania ESRS^[33] oraz wprowadzono możliwość czasowego wyłączenia z raportowania taksonomii przez instytucje finansowe^[34] w latach 2026–2028. najwyższe kary mogą sięgać 3% globalnych przychodów netto^[35], a duże jednostki interesu publicznego raportują dane za lata 2025 i 2026.

W obszarze ładu rynkowego 2 lipca 2026 roku zacznie obowiązywać rozporządzenie ESG Ratings Regulation (2024/3005)^[36], które które wprowadza nadzór ESMA nad dostawcami ratingów^[37] ESG i obowiązek ich autoryzacji, co ma ograniczyć rozbieżności metodologiczne i ryzyko greenwashingu. Trwają konsultacje aktu delegowanego dotyczącego kar^[38] zaplanowane do 13 lutego 2026 roku, a istniejący dostawcy muszą zgłosić się do nadzoru do 2 sierpnia 2026 roku^[39]. Wielkiej Brytanii analogiczne regulacje dla ratingów ESG wejdą w życie^[40], 29 czerwca 2028 roku. Jednocześnie rząd Kanady ogłosił 3 lutego 2026 roku szóstą emisję zielonych obligacji^[41], co zwiększy łączną wartość programu do 15,5 mld dolarów kanadyjskich^[42]. ma wynieść około 530 mld dolarów^[43] dla emisji zielonych obligacji w 2026 roku, a wszystkich instrumentów zrównoważonych około 900 mld dolarów.

Nowe standardy dla CO₂ i dalsze sygnały

3 lutego 2026 roku Komisja Europejska przyjęła akt delegowany^[45] ustanawiający pierwszy na świecie dobrowolny standard certyfikacji trwałego usuwania dwutlenku węgla, stanowiący element ram Carbon Removal Certification Framework^[46]. Dokument obejmuje technologie takie jak bezpośrednie wychwytywanie CO₂ z powietrza^[47], czy wychwytywanie i składowanie w procesach bioenergetycznych (BECCS)^[48]. Po maksymalnie czterech miesiącach kontroli parlamentarnej przepisy mogą wejść w życie^[49] na początku kwietnia 2026 roku. Standard ma ułatwić pozyskiwanie finansowania dla projektów usuwania CO₂^[50], w tym planowanych w Polsce instalacji CCUS, oraz przygotować grunt pod potencjalne włączenie tzw. permanent carbon removals do systemu EU ETS do 2026 roku.

W tle tych głównych wydarzeń tych głównych wydarzeń pojawiło się kilka słabszych, lecz istotnych sygnałów^[51]. Niemczech trwają nowe postępowania klimatyczne przeciwko koncernom energetycznym^[52], Włoszech wdrażana jest dyrektywa CRD VI nakazująca bankom systemowe zarządzanie ryzykami ESG^[53], a Polsce rząd finalizuje Krajowy Plan Energetyczno-Klimatyczny zakładający 65–69% udziału OZE^[54] w elektroenergetyce do 2040 roku. Komisja kontynuuje prace nad rozporządzeniem EUDR^[55] którego wejście w życie przesunięto po raz drugi – wejście do 31 grudnia 2026 roku^[56] dla dużych i średnich operatorów – ze względu na brak gotowego systemu informatycznego do obsługi oświadczeń due diligence. Na rynku uprawnień do emisji cena EUA osiągnęła 3 lutego 2026 roku poziom 83 euro za tonę^[57], przy konsensusowej prognozie około 126 euro za tonę do 2030 roku, a ESMA zapowiedziała, że w latach 2025–2026 priorytetowo zajmie się kontrolą^[58] priorytetowo zajmie się kontrolą praktyk greenwashingowych funduszy i emitentów^[59].

Powiązane wpisy:

• CBAM, cięcie CSRD i pakiet antyblackoutowy. Tydzień, który zmienia krajobraz ESG
• Globalny rynek nieruchomości wchodzi w 2026 rok z trzema kryzysami i selektywnym kapitałem
• Greenwashing 2025: Kiedy zielone obietnice kończą się w sądzie (i jak tego uniknąć)
• Konsultacje EU Taxonomy, pierwsza cena CBAM i presja cen energii — tydzień w ESG