ESG i klimat: kluczowe decyzje dla firm w tygodniu 2–9 kwietnia 2026

7 kwietnia 2026 r. Komisja Europejska (DG TAXUD) opublikowała pierwszą kwartalną cenę certyfikatu CBAM za Q1 2026^[1] na poziomie 75,36 EUR/t CO₂e. Stawka odpowiada średniej cenie aukcyjnej uprawnień EU ETS^[2] z pierwszych trzech miesięcy roku i stanowi punkt odniesienia dla importerów stali, aluminium, cementu, nawozów, wodoru i energii elektrycznej do Unii Europejskiej. Od 1 lutego 2027 r. podmioty te zapłacą za emisje wbudowane w towary importowane^[3] w całym 2026 r., a kolejne ceny kwartalne CBAM zostaną ogłoszone 6 lipca^[4], 5 października 2026 r. i 4 stycznia 2027 r.. Dla polskich hut i producentów nawozów eksportujących na rynki pozaunijne oraz dla importerów z Ukrainy, Chin czy Turcji oznacza to konieczność natychmiastowej aktualizacji budżetów i kalkulacji kontraktów^[5], a dla banków i firm leasingowych – włączenie kosztu CBAM do analiz kredytowych.

Pierwsza cena CBAM i reforma ETS

1 kwietnia 2026 r. Komisja Europejska przedstawiła projekt reformy Market Stability Reserve w systemie EU ETS^[6]. Propozycja likwiduje automatyczne unieważnianie uprawnień znajdujących się^[7] powyżej progu 400 mln sztuk, zastępując je rezerwą strategiczną, którą Bruksela ma uruchamiać w przypadku niedoboru podaży. Zmiana ma ustabilizować rynek w warunkach kryzysu energetycznego^[8], wywołanego konfliktem USA–Izrael–Iran, który podniósł ceny ropy o 60–70%^[9], a gazu o 50–70%. Dla Polski, jako jednego z największych nabywców uprawnień w UE, „bufor strategiczny” oznacza większą przewidywalność cen, ale też ograniczenie potencjalnych gwałtownych spadków, co wysyła jasny sygnał inwestorom: transformacja energetyczna ma pozostać opłacalna, nawet przy spowolnieniu przemysłu.

Zwrot w polityce węglowej i nowe regulacje ESG

Na tle napięć na rynku energii część państw wycofuje się z ambitnych harmonogramów^[10] odchodzenia od paliw kopalnych. 31 marca 2026 r. przesunęła termin ostatecznego zamknięcia elektrowni węglowych z 2025 r. na 2038 r.^[11] włoska Izba Deputowanych, na wniosek rządu Giorgii Meloni, co co oznacza 13 lat opóźnienia^[12]. W debacie w Niemczech kanclerz Friedrich Merz podkreśla potrzebę dłuższego utrzymania bloków węglowych^[13] i budowy nowych elektrowni gazowych, aby zredukować ryzyko niedoborów przy wysokich cenach paliw. Ten polityczny precedens może stać się argumentem w polskich negocjacjach^[14], dotyczących tempa zamykania jednostek węglowych, ale jednocześnie wystawia na próbę spójność unijnej polityki klimatycznej oraz oczekiwania inwestorów i ubezpieczycieli wobec planów dekarbonizacji.

Równolegle Równolegle rośnie presja regulacyjna w obszarze raportowania ESG^[15]. zakładający obowiązek należytej staranności w łańcuchu dostaw^[16] Federalna Rada Szwajcarii przedstawiła projekt „Sustainable Corporate Management Act” (SCMA), a Ustawa przewiduje kary sięgające 3% globalnego obrotu^[17], sankcje karne i wykluczenia z zamówień publicznych. Również opublikowała 31 marca 2026 r. wytyczne do rozporządzenia^[18] „Packaging and Packaging Waste Regulation” (PPWR), które zacznie obowiązywać bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich od 12 sierpnia 2026 r.^[19]. Dokument doprecyzowuje definicję producenta i opakowania^[20], wprowadza limit pustej przestrzeni w przesyłkach e‑commerce do 50%^[21] i zakazuje PFAS w opakowaniach mających kontakt z żywnością^[22] oraz określa wymagania dla systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta i systemów kaucyjnych.

Rekordowe inwestycje w sieci i technologie usuwania CO₂

Nowe standardy raportowe przygotowuje także Global Reporting Initiative^[23]. Od końca marca 2026 r. prowadzi do 8 czerwca 2026 r. konsultacje trzech projektów^[24]: nowego standardu tematycznego dotyczącego zanieczyszczenia gleby, rozszerzonej wersji GRI 305 dotyczącej emisji do powietrza oraz zaktualizowanego GRI 306, obejmującego efluentów, odpadów i incydentów środowiskowych, w tym gotowości na awarie. GRI wskazuje, że 91% państw świata przekracza normy WHO^[25], a dotychczasowe raportowanie korporacyjne jest nieporównywalne. Dla polskich firm z sektorów chemicznego, hutniczego, cementowego i wydobywczego oznacza to konieczność przygotowania się do bardziej szczegółowego ujawniania danych^[26], które z dużym prawdopodobieństwem zostaną w kolejnych latach włączone do europejskich standardów raportowania ESRS.

Na rynku inwestycji i technologii klimatycznych w tym samym czasie pojawili się rekordowe projekty infrastrukturalne^[27] i w zakresie usuwania dwutlenku węgla z atmosfery. Hiszpańska grupa Iberdrola zapowiedziała, że poprzez Scottish. Power Energy Networks zainwestuje w ciągu pięciu lat ponad 13,7 mld EUR^[28] w modernizację sieci elektroenergetycznej w Szkocji, budując 12 nowych głównych stacji^[29], ponad 570 km linii przesyłowych i dodatkowe moce przyłączeniowe dla OZE w ramach programu RIIO‑T3 zatwierdzonego przez regulatora Ofgem. Z kolei Microsoft ogłosił dwa duże kontrakty na trwałe usuwanie CO₂^[30]: w Kanadzie, we współpracy z firmą Svante Technologies i Meadow Lake Tribal Council, zakupi 626 000 t CO₂ z projektu BECCS w ciągu 15 lat^[31], zaś w USA, z firmą Liferaft, zakontraktował 1 000 z projektów biocharowych w stanie Iowa i Illinois^[32] na okres 10 lat, pod nadzorem weryfikacyjnym spółki Supercritical i w rejestrze ICROA. Te przykłady pokazują, że mimo kryzysu energetycznego część podmiotów przyspiesza inwestycje^[33], co co wyznacza globalne standardy jakości kredytów węglowych oraz kierunek^[34] , w którym mogą podążać polskie samorządy i przedsiębiorstwa planujące projekty biocharowe, urban mining czy rozbudowę sieci dla OZE.

Powiązane wpisy:

• Konsultacje EU Taxonomy, pierwsza cena CBAM i presja cen energii — tydzień w ESG
• Blokady, dopłaty paliwowe i nowe regulacje: tydzień napięć w transporcie i logistyce
• Tydzień pod znakiem zaostrzenia standardów ESG i nowych strategii korporacji
• ESG i klimat: uproszczenie CSRD, ostrzejsze ratingi i przyspieszenie transformacji w Europie