Nowe reguły, wojna w Iranie i restrukturyzacja PKP Cargo zmieniają mapę transportu

Kluczowym wydarzeniem ostatnich dni była decyzja Komisji Europejskiej^[4] z 16 marca 2026 r. o przyjęciu nowych wytycznych „Land and Multimodal Transport Guidelines” oraz rozporządzenia w sprawie blokowego wyłączenia pomocy dla transportu (Transport Block Exemption Regulation – TBER). Po raz pierwszy od 2008 r. zmienia to ramy pomocy publicznej dla transportu lądowego w Unii Europejskiej. Od 30 marca 2026 r. państwa członkowskie zyskają prostsze narzędzia do finansowania ulg w opłatach za dostęp do infrastruktury kolejowej i żeglugi śródlądowej, zakupu taboru niskoemisyjnego oraz budowy terminali intermodalnych. TBER ma obowiązywać do 31 grudnia 2034 r., a wytyczne nie mają określonej daty końcowej. Dla Polski oznacza to większe możliwości wsparcia takich podmiotów jak PKP Cargo, PKP Polskie Linie Kolejowe czy operatorzy terminali, ale także większe ryzyko unijnych kontroli efektywności wykorzystania środków.

Unijne wsparcie dla kolei i multimodalu

Równolegle wojna z udziałem Iranu doprowadziła do poważnych zakłóceń^[1] na kluczowych szlakach morskich. CMA CGM ogłosiło w dniach 17–20 marca 2026 r. uruchomienie awaryjnych rozwiązań multimodalnych (morze–kolej–droga), które omijają Cieśninę Ormuz. Kontenery i ładunki płynne są teraz kierowane do portów Khor Fakkan, Fujairah, Sohar i Jeddah, skąd trafiają dalej na rynki Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Iraku, Bahrajnu, Kataru, Kuwejtu i Arabii Saudyjskiej. Cieśnina Ormuz odpowiada za około 20% światowego handlu ropą i LNG, więc przekierowanie części ruchu zwiększa czasy tranzytu i koszty frachtu, co uderza również w europejskie rafinerie i importerów chemikaliów. Dla polskich odbiorców oznacza to ryzyko opóźnień i podwyżek cen w łańcuchach dostaw produktów naftowych i kontenerów z regionu Zatoki Perskiej.

Ormuz, Jones Act i awaryjne korytarze

Na sytuację na rynku paliw reaguje także administracja prezydenta Donalda Trumpa. władze USA ogłosiły 60‑dniowe zawieszenie wymogów ustawy Jones Act^[7] dla przewozu ropy, gazu, nawozów i węgla między portami amerykańskimi. Tymczasowo dopuszczono wykorzystanie statków pod obcą banderą do transportu nawet 172 mln baryłek ropy z rezerw strategicznych (SPR). Normalnie Jones Act wymaga, by statki w kabotażu były zbudowane w USA, pozostawały w amerykańskiej własności, pływały pod banderą USA i miały co najmniej 75% załogi z obywatelstwem amerykańskim. Zwolnienie może przejściowo zwiększyć popyt na zbiornikowce na rynku globalnym i podnieść stawki na Atlantyku, co pośrednio wpływa na koszt importu energii do Europy.

Restrukturyzacja PKP Cargo i nowe inwestycje

W Polsce kluczowym wydarzeniem było otrzymanie przez PKP Cargo S. A. w restrukturyzacji 18 marca 2026 r. postanowienia sędziego‑komisarza o zatwierdzeniu planu restrukturyzacyjnego, złożonego w czerwcu 2025 r. Dokument obejmuje uporządkowanie około 2,94 mld PLN zobowiązań do 2031 r., co ma umożliwić kontynuację działalności przewozowej zamiast upadłości^[3]. Dwa dni wcześniej, 16 marca 2026 r., Sąd Okręgowy w Warszawie zawiesił postępowanie w tzw. „sprawie węglowej”, w której spółka domaga się od Skarbu Państwa odszkodowania za decyzje administracyjne dotyczące rynku węgla. W postępowaniu przed sądem Skarb Państwa reprezentuje Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej. Dla klientów w Polsce, Niemczech, Czechach i na Ukrainie oznacza to większą przewidywalność w zakresie dostępności slotów towarowych i usług intermodalnych, choć spółka będzie dalej odchodzić od tradycyjnych przewozów węgla na rzecz ładunków wyżej marżowych.

Napięcia w transporcie pasażerskim i lotniczym

Na poziomie infrastruktury regionu ważny jest także pakiet decyzji dotyczących portów i korytarzy multimodalnych. Europejski Bank Inwestycyjny uruchomił kolejną transzę 73 mln EUR^[5] z pożyczki 250 mln EUR na budowę drugiej linii kolejowej Divača–Koper w Słowenii, której budowa ma ruszyć w 2026 r. i zakończyć się w 2030 r. Jednocześnie rusza rozbudowa do czterech pasów około 1,6 km kluczowego odcinka drogowego do portu Koper o wartości 24 mln EUR. Port już dziś ponad 50% ładunków dowozi koleją i stanowi alternatywne wejście towarów do Europy Środkowo‑Wschodniej, w tym Polski, wobec portów północnych. W Turcji grupa DP World uruchomiła magazyn 3PL o powierzchni 20 000 m² w Balçık w prowincji Kocaeli, z 26 dokami załadunkowymi i zatrudnieniem około 70 osób, zapowiadając zwiększenie pojemności magazynowej w Europie Wschodniej do 15 000 m² do 2028 r. To wzmacnia rolę Turcji jako węzła na eurazjatyckich korytarzach między Azją, Bliskim Wschodem a Europą Środkowo‑Wschodnią.

Słabsze sygnały regulacyjne i rynkowe

Napięcia narastają również w transporcie pasażerskim i lotniczym. 18 marca 2026 r. całodzienny strajk ostrzegawczy związku zawodowego ver.di sparaliżował lotnisko^[2] Berlin Brandenburg (BER) i doprowadził do odwołania wszystkich 445 zaplanowanych startów i lądowań, co dotknęło około 57 000 pasażerów, w tym podróżnych z Polski. Spór płacowy, w którym związki domagają się około 6% podwyżek przy propozycji 1–1,5% rocznie ze strony pracodawcy, pokazuje podatność europejskiej siatki lotniczej na lokalne konflikty. Jednocześnie w USA wskazuje się na rosnącą presję na cargo lotnicze w związku z ograniczeniami kadrowymi w Departamencie Bezpieczeństwa Krajowego (DHS) i Transportation Security Administration (TSA) oraz trudnymi warunkami pogodowymi. Branża, reprezentowana m.in. przez Airforwarders Association, ostrzega przed narastającymi zatorami i możliwością przesuwania części wolumenów z powietrza na transport morski lub kombinowany sea‑air, co może uderzyć w dostawy komponentów wysokiej wartości do Europy i Polski.

Na horyzoncie pojawiają się także słabsze, ale istotne sygnały. Dyrekcja Generalna ds. Mobilności i Transportu (DG MOVE) w Komisji Europejskiej opublikowała 19 marca 2026 r. plan zarządzania na rok 2026, wskazując priorytety w obszarze wdrażania nowego prawa, bezpieczeństwa i dekarbonizacji transportu. Światowa Organizacja Handlu (WTO) ostrzega, że konflikt na Bliskim Wschodzie dodatkowo osłabia i tak już słabnącą koniunkturę w globalnym handlu, a grupa państw – Bahrajn, Japonia, Panama, Singapur, Zjednoczone Emiraty Arabskie i USA – wzywa do stworzenia „bezpiecznego korytarza morskiego” przez Ormuz. Na rynku logistycznym OIA Global przejmuje nowozelandzką spółkę About Freight Worldwide, wzmacniając ofertę multimodalną na szlakach Azja–Pacyfik, a Port Everglades na Florydzie informuje o rekordowych 1,16 mln TEU^[10] przeładowanych w 2026 r. Dla Polski te ruchy oznaczają jednoczesne zacieśnianie unijnych reguł prokolejowych i przyspieszone przetasowania na globalnych szlakach, które w kolejnych miesiącach będą wpływać na ceny i dostępność usług transportowych.

Źródła

Powiązane wpisy: