Szczyt klimatyczny COP30 zakończył się 1 grudnia 2025 roku w Belém. Uczestnicy – rządy 122 państw – przedstawili zaktualizowane cele klimatyczne, choć aż 76 krajów, odpowiadających za 26% światowych emisji, nie pokazało żadnych nowych deklaracji. Główna decyzja? Potrojenie środków na adaptację do zmian klimatu: do 2035 roku globalne finansowanie ma sięgnąć 120 miliardów dolarów rocznie, co wpisuje się w szerszy plan 300 miliardów. Brazylia zapowiedziała transformację Fernando de Noronha w wyspę korzystającą wyłącznie z odnawialnych źródeł energii. Mimo tych deklaracji, końcowe dokumenty nie zawierają już odniesień do odejścia od paliw kopalnych. To wywołało burzę wśród aktywistów i część delegacji opuściła salę. Po raz pierwszy w historii negocjacji klimatycznych formalnie pojawiły się też kwestie handlu, w tym unijny mechanizm CBAM.[1][3][5]
COP30 w Belém: nowe zobowiązania i kontrowersje wokół paliw kopalnych
10 grudnia 2025 roku w Nowym Jorku rozpocznie się Dekada Zrównoważonego Transportu ONZ (2026-2035). ONZ uruchomi Plan Wdrożeniowy, który ma przyspieszyć zieloną transformację w logistyce i przewozach. Transport, choć nie doczekał się własnego celu w SDGs, decyduje o powodzeniu innych działań na rzecz zrównoważonego rozwoju.[6][8]
Pierwsza połowa 2025 roku przyniosła przełom: energia odnawialna wyprzedziła węgiel w globalnej produkcji prądu. Zawdzięczamy to przede wszystkim szybkiemu rozwojowi OZE w Chinach i Indiach. Świat jednak wciąż nie nadąża z tempem zmian, by dogonić założenia na 2030 rok.[1]
Raport UN Women „Gender Snapshot 2025” ostrzega: w najgorszym scenariuszu zmiany klimatu mogą pogrążyć 158 milionów kobiet i dziewcząt w skrajnej biedzie do połowy stulecia. Nierówny dostęp do zasobów i decyzyjności pogłębia podatność społeczności na katastrofy klimatyczne. „Kobiety tracą najwięcej przy każdym kryzysie pogodowym” – czytamy w raporcie.[10]
W listopadzie 2025 roku w Brukseli ruszyły negocjacje nad tzw. pakietem Omnibus, który ma uprościć zasady raportowania ESG w UE. Parlament Europejski i Rada UE chcą ograniczyć obowiązki tylko do firm zatrudniających powyżej 1000 osób lub mających roczne obroty powyżej 450 mln euro. W przypadku dyrektywy o należytej staranności progi podniesiono do 5000 pracowników i 1,5 mld euro. W praktyce ponad 80% firm objętych pierwotnie regulacjami wypadnie z nowych przepisów.[11][13][15]
3 grudnia 2025 roku EFRAG przekazał Komisji Europejskiej uproszczone standardy raportowania ESRS. Nowe przepisy oznaczają mniej danych do zbierania i prostszą ocenę istotności. W sieci pojawiła się także platforma ESRS Knowledge Hub, która ma ułatwić firmom poruszanie się po nowych regulacjach. Komisja planuje przyjąć zmiany do połowy 2026 roku.[16][18]
4 grudnia 2025 roku UE i państwa członkowskie uzgodniły, że rozporządzenie o wylesianiu (EUDR) zostanie odroczone o rok. Duże i średnie firmy będą musiały się dostosować do nowych wymogów od 30 grudnia 2026 roku, a mikro i małe – od połowy 2027 roku. Nowością jest przeniesienie odpowiedzialności za deklaracje należytej staranności na pierwszego dystrybutora, a nie na cały łańcuch dostaw.[19][21]
5 listopada 2025 roku Rada UE przyjęła propozycję redukcji emisji netto o 90% do 2040 roku w porównaniu z 1990 rokiem. Każdy kraj UE ma osiągnąć 85% redukcji, a do 5% emisji można zbilansować zagranicznymi kredytami węglowymi. Eksperci ostrzegają: takie podejście może zniechęcić do inwestycji w europejską gospodarkę. Cel na 2035 rok? Redukcja emisji o 66,25-72,5%.[14][22]
2 grudnia 2025 roku grupa doradcza ds. finansowania odporności klimatycznej przedstawiła raport Komisarzowi Hoekstrze. W latach 2021-2024 ekstremalne zjawiska pogodowe kosztowały UE 208 miliardów euro. Autorzy raportu apelują o szybsze inwestycje prywatne w odporność na zmiany klimatu.[24]
Zmiany w europejskim raportowaniu ESG i przesunięcia terminów w Polsce
W Polsce, w lipcu 2025 roku, Senat przegłosował ustawę przesuwającą o dwa lata obowiązek raportowania ESG dla dużych, małych i średnich firm. Duże przedsiębiorstwa będą musiały składać raporty dopiero za rok 2027, a mniejsze – za 2028. Firmy zyskują czas na dostosowanie systemów raportowania, ale inwestorzy mogą dłużej czekać na wiarygodne dane.[26][28]
23 czerwca 2025 roku Polska Prezydencja w Radzie UE wynegocjowała mandat do rozmów z Parlamentem Europejskim w sprawie uproszczeń w pakiecie Omnibus. 21 października 2025 roku rząd przyjął projekt ustawy wdrażającej CBAM – importujący będą raportować emisje kwartalnie do końca roku, a od 2026 roku rozliczą się rocznie i zapłacą za emisje zgodnie z nowymi zasadami.[29]
6 listopada 2025 roku Sejm uchwalił ustawę, która ma usprawnić prowadzenie działalności w gospodarce odpadami. Przedsiębiorcy z niezakończonymi postępowaniami administracyjnymi dostaną dodatkowe 12 miesięcy na kontynuację działalności na dotychczasowych zasadach. NIK ostrzega jednak, że Polska może nie osiągnąć unijnego progu 55% recyklingu do końca 2025 roku.[30][31]
W Kielcach powstaje pierwsza w kraju instalacja do bezpośredniego wychwytywania CO2 z powietrza. Projekt, realizowany przy współpracy z Oraquel S.A., będzie wykorzystywać wyłącznie energię słoneczną i ma wychwycić 500 ton CO2 rocznie. Instalacja będzie też służyć jako narzędzie edukacyjne.[32]
Od 31 marca 2025 roku NFOŚiGW prowadzi dwa nabory wniosków na finansowanie infrastruktury zeroemisyjnej o wartości 2 miliardów złotych z Funduszu Modernizacyjnego UE. Programy obejmują budowę superszybkich ładowarek w strategicznych punktach logistycznych i transportowych. Wnioski można składać do końca 2025 roku lub do sierpnia, w zależności od programu.[33]
Raport z 2025 roku pokazuje, że świadomość ESG w polskich firmach rośnie błyskawicznie. Odsetek przedsiębiorstw deklarujących pełną znajomość tego pojęcia wzrósł z 14% w 2022 roku do 39% w 2025 roku. ESG staje się fundamentem strategii biznesowej nad Wisłą.[34][35]
2 grudnia 2025 roku Vestas ogłosił podwojenie mocy produkcyjnych fabryki łopat wiatrowych w Polsce. To odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na energię wiatrową w Europie.[36]
10 grudnia 2025 roku w Warszawie odbędzie się II Kongres Bankowości Zrównoważonego Rozwoju, a dzień wcześniej PARP organizuje spotkanie dla biznesu w ramach Akademii Transformacji Cyrkularnej.[37][38]
Tempo zmian w ESG i polityce klimatycznej można porównać do jazdy samochodem z zaciągniętym hamulcem ręcznym. Decydenci robią krok naprzód, by zaraz zrobić dwa w bok. Czy kompromisy pozwolą dogonić cele klimatyczne, czy raczej pogłębią dystans? Odpowiedź leży po stronie polityków, ale i samych firm.