Islandzkie osiedle Bakkagerði we wschodniej części kraju doświadczyło niezwykłego zjawiska pogodowego w dniu 25 grudnia 2023 roku. Termometry wskazały tam aż 19,7 stopnia Celsjusza[3] krótko po godzinie 2 w nocy, ustanawiając nowy historyczny rekord temperatury dla Bożego Narodzenia. Poprzedni rekord, wynoszący 13,7 stopnia, został zanotowany w latarni morskiej Suðurnes w 2005 roku, co oznacza wzrost o ponad 6 stopni.
Rekordowe temperatury w Boże Narodzenie
Również dzień wcześniej, 24 grudnia, Islandia pobiła rekord najcieplejszego dnia[1] w historii tego święta. W miejscowości Seyðisfjörður temperatura osiągnęła 19,2 stopnia Celsjusza, bijąc poprzedni rekord 15,9 stopnia z 2006 roku zarejestrowany w Skjaldþingsstaðir w Vopnafjörður. Ponadto, 20 grudnia w tym samym Seyðisfjörður padł absolutny rekord temperatury dla całego miesiąca grudnia – 19,8 stopnia, przekraczając wcześniejszy rekord 19,7 stopnia z Kvísker z 2019 roku.
Przyczyny niezwykłych upałów
Meteorolodzy z Islandzkiego Urzędu Meteorologicznego wyjaśniają[5], że za te niezwykle wysokie temperatury odpowiada potężny system wysokiego ciśnienia atmosferycznego, który znajduje się na wschód od Islandii. Ten układ przyciąga ciepłe i wilgotne powietrze z południowych rejonów oceanicznych, jednocześnie blokując napływ zimnego powietrza do regionu. Według specjalistów z Islandzkiego Biura Meteorologicznego, lokalne ukształtowanie terenu dodatkowo wzmacnia efekt ocieplenia. Silne wiatry, w połączeniu z górzystym krajobrazem, generują prądy zstępujące, które podnoszą temperaturę powietrza – zjawisko znane jako efekt fenowy.
Tak wysokie temperatury stoją w wyraźnej sprzeczności z typowymi warunkami pogodowymi[6] na Islandii w grudniu. Średnia temperatura w tym miesiącu zwykle oscyluje między -1 a 4 stopniami Celsjusza. Grudzień jest tradycyjnie jednym z najzimniejszych i najbardziej wilgotnych miesięcy, charakteryzującym się częstymi opadami śniegu oraz silnymi, zimnymi wiatrami. Obecne anomalie termiczne stanowią zatem wyjątkowe zdarzenie w kontekście klimatycznym tego regionu.
Kontrast z typową islandzką zimą
Rekordowe temperatury na Islandii wpisują się w szerszy kontekst ekstremalnych zjawisk pogodowych[8]. Podczas gdy na wyspie panowały niemal letnie warunki, inne części kontynentu zmagały się z poważnymi problemami. Na przykład Grecja i Francja doświadczyły ulew i powodzi, które zalały rozległe obszary, a Hiszpania została objęta alertem meteorologicznym z powodu mroźnych temperatur.
Zjawiska te podkreślają rosnące wyzwania związane z niestabilnością klimatu[7] i skutkami globalnego ocieplenia. Niezwykłe ocieplenie Islandii w grudniu 2023 roku może być jednym z symptomów tych zmian, które wpływają na wzorce pogodowe w różnych częściach świata. Monitorowanie i analiza takich anomalii pozostają kluczowe dla zrozumienia przyszłych trendów klimatycznych oraz przygotowania się na nieprzewidywalne warunki atmosferyczne.
Ekstremalne zjawiska pogodowe w Europie
Islandzki Urząd Meteorologiczny oraz lokalni specjaliści zapowiadają dalsze badania[4] nad przyczynami i skutkami tych rekordów temperatur, aby lepiej ocenić ich wpływ na środowisko naturalne oraz życie mieszkańców. W międzyczasie mieszkańcy i turyści na Islandii mogą doświadczać wyjątkowo łagodnej zimy, która znacząco różni się od tej, do której przywykli.
W międzyczasie mieszkańcy i turyści na Islandii mogą doświadczać wyjątkowo łagodnej zimy[2]