Wschodnia część Rogu Afryki przeżywa jeden z najsuchszych sezonów deszczowych październik-grudzień w historii pomiarów. Według alarmu wydanego przez Famine Early Warning Systems Network (FEWS NET) w poniedziałek, około 20-25 milionów ludzi w Somalii, Etiopii i Kenii wymaga[1] obecnie pomocy humanitarnej w zakresie żywności. Kryzys ten jest skutkiem warunków La Niña oraz historycznego ujemnego Dipola Oceanu Indyjskiego, które bezpośrednio dotknęły 50-55 procent osób potrzebujących wsparcia.
Skala kryzysu i jego przyczyny
Sezonowe sumy opadów w większości regionu mają wynieść mniej niż 50 procent średniej, a niektóre obszary otrzymają poniżej 30 procent typowej ilości deszczu. Somalia ogłosiła krajowy stan wyjątkowy z powodu suszy 10 listopada[15], po niemal całkowitym zawodzie deszczy Deyr, które zwykle dostarczają ponad 40 procent rocznej produkcji zbóż. W wyniku kryzysu ponad 185 000 osób zostało przesiedlonych wewnątrz Somalii, a co najmniej 55 000 Somalijczyków uciekło do Etiopii.
Stan bezpieczeństwa żywnościowego i przesiedlenia
Wiele regionów Somalii znajduje się w sytuacji awaryjnej[4] według klasyfikacji IPC Faza 4, a w całym Rogu Afryki panują powszechne warunki kryzysowe (IPC Faza 3). Przewiduje się, że od 4,4 do 4,6 miliona ludzi w Somalii[7] , czyli prawie jedna czwarta populacji, będzie borykać się z ostrym brakiem bezpieczeństwa żywnościowego do grudnia. Wskaźniki ostrego niedożywienia globalnego przekroczyły już 25 procent[2] w niektórych osiedlach wewnętrznie przesiedlonych osób oraz na obszarach agropasterskich, co przypomina warunki sprzed klęski głodu z 2011 roku.
Wpływ suszy na rolnictwo i zwierzęta
Susza pojawiła się niecałe trzy lata po historycznej suszy z lat 2020-2023, która już wcześniej zniszczyła region. Zwierzęta gospodarskie giną w alarmującym tempie, a w niektórych miejscach straty sięgają 60 procent stad[9]. Dostępność pastwisk i wody spadła do krytycznie niskich poziomów, a warunki roślinności osiągnęły mniej niż 60 procent normalnych wartości[10] w najbardziej dotkniętych obszarach.
Ograniczenia pomocy humanitarnej i prognozy na przyszłość
Reakcja humanitarna napotyka poważne ograniczenia finansowe. Somalijski Plan Potrzeb Humanitarnych i Reagowania na 2025 rok, o wartości 1,4 miliarda dolarów, otrzymał jedynie 23,7 procent wymaganych środków, czyli około 370 milionów dolarów. Pomoc żywnościowa w nagłych wypadkach w Somalii spadła z 1,1 miliona odbiorców w sierpniu do 350 000 w listopadzie[13] z powodu cięć finansowania. Centralny Fundusz Reagowania Kryzysowego ONZ przeznaczył 10 milionów dolarów[11] na działania przeciwdziałające suszy, które mają objąć ponad 603 000 osób, jednak pilnie potrzebne jest znacznie większe wsparcie. FEWS NET ostrzega, że sezon deszczowy od marca do maja 2026 roku będzie kluczowy dla ustabilizowania lub pogorszenia bezpieczeństwa żywnościowego, a w przypadku opadów poniżej średniej może dojść do wystąpienia warunków głodu (IPC Faza 5).