26 lutego 2026 w Dzienniku Urzędowym UE[4] ukazała się Dyrektywa (UE) 2026/470 („Omnibus I”)[14], która radykalnie zawęża zakres raportowania niefinansowego w ramach CSRD oraz obowiązków należytej staranności w CSDDD (CS3D). Po zmianach CSRD obejmie wyłącznie spółki przekraczające jednocześnie 1 000 pracowników[5] i 450 mln euro rocznego obrotu netto, co według szacunków eliminuje około 90% firm pierwotnie objętych tym reżimem. CSDDD ma dotyczyć tylko podmiotów powyżej 5 1,5 mld euro przychodów, co oznacza wyłączenie około 70% pierwotnej populacji.
Dyrektywa wejdzie w życie 18 marca 2026 r.[17], a państwa członkowskie – w tym Polska – mają czas do 19 marca 2027 r.[30] na wdrożenie zmian CSRD i do 26 lipca 2028 r. w części CSDDD; obowiązki CS3D zaczną realnie działać od 26 lipca 2029 r.[31]. Brukselski kompromis polityczny między Parlamentem Europejskim, Radą UE i Komisją Europejską zmniejsza liczbę firm raportujących, ale utrzymuje twarde wymogi dla największych grup kapitałowych i ich łańcuchów dostaw, co oznacza dalsze „spływanie” żądań danych ESG do mniejszych poddostawców oraz konieczność aktualizacji mapy obowiązków i strategii due diligence.
Omnibus I tnie zakres CSRD i CSDDD
Równolegle w Stanach Zjednoczonych California Air Resources Board (CARB) zatwierdziła regulacje wykonawcze[3] do ustaw klimatycznych SB 253 i SB 261, tworząc pierwszy w USA kompleksowy system obowiązkowych ujawnień emisyjnych. Zgodnie z przyjętym kalendarzem duże przedsiębiorstwa prowadzące działalność w Kalifornii i osiągające przychody powyżej około 1 mld dolarów (SB 253) oraz 500 mln dolarów (SB 261) muszą od 10 sierpnia 2026 r.[23] emisje Scope 1 i 2 za rok 2025[29] raportować, a emisje Scope 3 od 2027 r. Ustawy obejmą zarówno korporacje amerykańskie, jak i europejskie – w tym potencjalnie polskie grupy z dużą sprzedażą w Kalifornii – co wymusza harmonizację systemów pomiaru i raportowania emisji pod CSRD, przyszłe regulacje SEC oraz wymogi stanowe. Spór o konstytucyjność SB 261 tymczasowo wstrzymuje egzekwowanie obowiązkowych raportów o ryzykach klimatycznych, jednak CARB już gromadzi dobrowolne dane, a ryzyko sporów wokół jakości szacunków Scope 3[24] i zarzutów greenwashingu rośnie.
Kalifornia, greenwashing i anty‑ESG
Nowy front otwiera się także w sporach anty‑ESG. Zarządzający aktywami Vanguard zgodził się na ugodę w wysokości 29,5 mln dolarów[11] w wielostanowym pozwie antymonopolowym, który zainicjował m.in. prokurator generalny stanu Alabama i w którym istotną rolę odgrywa Teksas. Oskarżano Vanguard, Black. Rock i State Street o skoordynowane, proklimatyczne działania wobec sektora węglowego. W zamian za zakończenie części postępowania Vanguard przyjął zobowiązania ograniczające sposób wykonywania prawa głosu z akcji w sprawach ESG. To pierwszy tak duży sukces obozu „anti‑ESG”[13] w obszarze prawa konkurencji w USA, który może skłonić największych zarządzających aktywami do ostrożniejszego udziału w inicjatywach typu net‑zero alliances i osłabić presję klimatyczną ze strony szerokiego, indeksowego kapitału na spółki notowane również w Europie.
W Wielkiej Brytanii ryzyko związane z greenwashingiem gwałtownie rośnie po wejściu w życie Digital Markets, Competition and Consumers Act 2024 (DMCCA) oraz Economic Crime and Corporate Transparency Act 2023. Od roku obrachunkowego 2025/26 Competition and Markets Authority (CMA) może samodzielnie nakładać na przedsiębiorstwa administracyjne kary za wprowadzające w błąd roszczenia środowiskowe sięgające aż 10% globalnego obrotu grupy[28], a poważne, świadome oszustwa klimatyczne mogą być kwalifikowane jako przestępstwo typu „failure to prevent fraud” z potencjalną odpowiedzialnością karną. Uderza to szczególnie w sektor handlu detalicznego, mody, FMCG, finansów i lotnictwa, ale dotyczy także podmiotów z Unii Europejskiej obsługujących klientów w Wielkiej Brytanii, w tym sklepów internetowych z Polski. Firmy, które używają określeń „neutralność klimatyczna”, „zeroemisyjny” czy „zrównoważony”, muszą dysponować twardymi danymi, analizami cyklu życia produktów i audytowalną dokumentacją, bo standardy dowodowe w marketingu zaczynają przypominać wymogi raportowania niefinansowego.
Rekordowe emisje i fala finansowania zielonej energii
Na tle tych regulacyjnych napięć konsorcjum Climate TRACE opublikowało nową bazę danych 5.4.0[2], pokazując, że globalne emisje gazów cieplarnianych w 2025 r. osiągnęły kolejny rekord – poziom „year‑to‑date” był o około 0,5% wyższy niż rok wcześniej. W części regionów widać spadki emisji związane z rozwojem odnawialnych źródeł energii, jednocześnie sektor ropy i gazu osiągnął nowe historyczne maksima. Dane oparte na obserwacjach satelitarnych i rozbiciu emisji na sektory stają się narzędziem dla regulatorów – w tym instytucji Unii Europejskiej odpowiedzialnych za CBAM, taksonomię i nadzór nad raportami CSRD – oraz inwestorów, którzy mogą weryfikować wiarygodność korporacyjnych inwentarzy. Dla spółek z wysokoemisyjnych branż, takich jak energetyka, cement czy stal, oznacza to rosnącą presję, by konfrontować własne dane z zewnętrznymi bazami i scenariuszami.
Kontrastem wobec rekordu emisji jest sytuacja w sektorze energetycznym USA. Według najnowszego Short‑Term Energy Outlook opublikowanego przez U. S. Energy Information Administration (EIA) 1 marca 2026 r., emisje CO₂ z energii w Stanach Zjednoczonych mają spaść o 1,4% w 2026 r. względem 2025 r. oraz o kolejne 0,5% w 2027 r., głównie dzięki przyspieszonemu wycofywaniu węgla. Jednocześnie w 2026 r. w USA ma przybyć około 86 GW nowych mocy wytwórczych[9], z czego 43,4 GW w fotowoltaice, 24,3 GW w magazynach energii i 11,8 GW w wietrze, co daje około 93% przyrostu z technologii niskoemisyjnych. Skala tych inwestycji potwierdza, że amerykański rynek OZE i magazynów, napędzany zachętami Inflation Reduction Act, pozostaje jednym z kluczowych obszarów ekspansji dla dostawców technologii, deweloperów i instytucji finansowych z Europy, a zarazem intensyfikuje globalną konkurencję o moce produkcyjne modułów, baterii oraz zasoby wykonawcze.
Źródła
Powiązane wpisy:
- Tydzień pod znakiem zaostrzenia standardów ESG i nowych strategii korporacji
- CBAM, cięcie CSRD i pakiet antyblackoutowy. Tydzień, który zmienia krajobraz ESG
- ESG na zakręcie: CBAM, uproszczone raportowanie i realne koszty kryzysu klimatycznego
- ESG i klimat: uproszczenie CSRD, ostrzejsze ratingi i przyspieszenie transformacji w Europie