USA wychodzą z Porozumienia Paryskiego, Europa zaostrza kurs klimatyczny

Najważniejszym wydarzeniem początku 2026 roku jest formalne wyjście^[1] Stanów Zjednoczonych z Porozumienia Paryskiego. Administracja Donalda Trumpa notyfikowała decyzję 27 stycznia 2025 roku^[2] , a stanie się ona skuteczna 27 stycznia 2026 roku^[3]. USA opuszczają Międzynarodowy Panel ds. Zmian Klimatu (IPCC)^[4] oraz USA opuszczają Ramową Konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie Zmian Klimatu (UNFCCC). Największa gospodarka świata nie będzie brała udziału w tworzeniu nowych wkładów krajowych NDC^[7] , globalnych raportów naukowych ani mechanizmów przejrzystości i finansowania klimatycznego.

USA odwracają się od współpracy klimatycznej

Wycofanie USA jest sygnałem powrotu do polityki energetycznej opartej na paliwach kopalnych^[8] , którą Donald Trump zapowiadał już w kampanii^[9]. Administracja Trump–Rubio wznawia licencje na eksport LNG^[10] , ogranicza rozwój morskich farm wiatrowych^[11] oraz osłabia instytucje zajmujące się sprawiedliwością środowiskową^[12]. Agencja Ochrony Środowiska (EPA) pod kierownictwem Lee Zeldina przygotowuje uchylenie tzw. „endangerment finding”^[13] . W praktyce może to oznaczać rozmontowanie większości dotychczasowych zasad klimatycznych w USA^[14]. W pierwszej połowie 2026 roku mogą nastąpić szybkie zmiany legislacyjne.

Europa porządkuje regulacje ESG i handel emisyjnością

osłabienie multilateralnego systemu klimatycznego otwiera przestrzeń dla Unii Europejskiej i Chin^[15] , które mogą przejąć polityczne przywództwo w negocjacjach klimatycznych^[16]. Brak spójnego udziału USA grozi jednak chaosem w międzynarodowym raportowaniu emisji^[17] , utrudnia planowanie globalnych inwestycji niskoemisyjnych^[18] i zwiększa ryzyko geopolityczne dla krajów rozwijających się^[19]. które dotąd liczyły na amerykańskie finansowanie projektów klimatycznych^[20] . rośnie znaczenie narzędzi protekcjonizmu klimatycznego^[21] takich jak mechanizmy handlowe i regulacje przeciw wylesianiu.

Unia Europejska sygnalizuje bardziej pragmatyczne, ale konsekwentne podejście do regulacji ESG^[22]. Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej (EFRAG) przekazała w grudniu 2025 roku Komisji Europejskiej pakiet zmian do Europejskich Standardów Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS)^[23]. Nowa wersja ogranicza liczbę obowiązkowych wskaźników aż o 61%^[24]. około 3 800 dużych polskich firm będzie musiało systematycznie raportować dane ESG^[25] pod nadzorem instytucji nadzorczych.

Kryzys wodny i nowe ambicje po COP30

Komisja Europejska przesunęła o rok wejście w życie EU Deforestation Regulation (EUDR)^[26]. operatorów mają zacząć obowiązywać od 30 grudnia 2026 roku^[27]. Daje to sektorom handlu, drewna, oleju palmowego czy kakao dodatkowy czas na uporządkowanie łańcuchów dostaw^[28]. 1 stycznia 2026 roku rozszerzył się zakres Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM)^[29]. mechanizm obejmuje teraz produkty przetworzone^[30] . Według szacunków wpływ CBAM może podnieść ceny produktów końcowych o 2–5% w Unii^[31] , generując dla budżetu UE 14–18 mld euro rocznie^[32].

Environment Agency w Anglii ostrzega^[33] , że większość regionów kraju doświadczy w 2026 roku warunków suszy^[34] przy niższych opadach, co co może kosztować brytyjską gospodarkę 500 mln–1 mld funtów rocznie^[35]. Dar es Salaam boryka się z ostrym niedoborem wody^[36] z rzeki Ruvu, Urugwaj prognozuje poniżej normalnych opadów w pierwszych miesiącach roku^[37] , a Grecja zmaga się z powtarzającym się „huśtawkowym” wzorcem pogodowym^[38]. Kryzys wodny uderza w rolnictwo i energetykę wodną^[39] i zwiększa ryzyko migracji wewnętrznych^[40].

Polska przyspiesza transformację energetyczną

zaostrza się kurs po szczycie COP30^[41] w brazylijskim Belém. Strony UNFCCC przyjęły tam tzw. Belém Package^[42] , który zakłada potrojenie finansowania adaptacyjnego do 120 mld dolarów rocznie^[43]. Uzgodniono także mechanizm sprawiedliwej transformacji oraz plan działań do 2031 roku^[44], lecz nie udało się wprowadzić wiążącego zobowiązania do globalnego odejścia od paliw kopalnych^[45]. pozostawia producentom węgla, ropy i gazu szeroką swobodę dalszego eksportu^[46].

Polska przygotowuje największy program modernizacji energetyki po 1989 roku^[47]. zakłada redukcję emisji gazów cieplarnianych o 53,9% do 2030 roku^[48]. ma wzrosnąć do 51,8% w 2030 roku^[49] udział OZE w produkcji energii elektrycznej, a elektrociepłownie węglowe mają zostać w dużej mierze wycofane do połowy następnej dekady^[50]. Całkowity koszt transformacji do 2030 roku oszacowano na około 1,1 bln złotych^[51] , finansowanych z funduszy unijnych, budżetu krajowego i kapitału prywatnego^[52]. Dla krajowego biznesu oznacza to zarówno ogromny rynek dla inwestycji w OZE, sieci i magazyny energii^[53]. przyspieszoną restrukturyzację sektora węglowego^[54] oraz gwałtowny wzrost znaczenia rzetelnego raportowania ESG^[55].