Emerytury, stopy procentowe i cyberoszustwa: najważniejsze zmiany na początku 2026 roku

Główny Urząd Statystyczny opublikował 9 lutego 2026 r. dane o przeciętnym wynagrodzeniu w gospodarce narodowej za 2025 r. w wysokości 8 903,56 zł, co oznacza wzrost o 8,82% rok do roku. Na tej podstawie wyliczono ostateczny wskaźnik waloryzacji emerytur na 2026 r., który wyniesie 5,3%, więcej niż 4,88%^[2] zapisane w ustawie budżetowej. Najniższa emerytura wzrośnie z 1 878,91 zł do 1 978,49 zł brutto, czyli o 99,58 zł brutto i około 90,62 zł netto. Emerytura w wysokości 3 000 zł brutto podskoczy do 3 159 zł brutto, a świadczenie 5 do 5 265 zł brutto. Łączny koszt waloryzacji oszacowano na około 24,8 mld zł^[3], czyli o około 2 mld zł więcej niż zakładał plan finansowy Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadzi podwyżkę z urzędu, bez konieczności składania wniosków, na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego i komunikatu przygotowanego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Najniższa waloryzacja od 2021 roku

Wzrost świadczeń emerytalnych pociągnie za sobą także zmianę wysokości dodatkowych wypłat. Trzynasta emerytura w 2026 r. wyniesie 1 978,49 zł brutto^[4] i trafi do emerytów w kwietniu, natomiast kwota „na rękę” będzie zależała od sumy dochodów w danym miesiącu i wyniesie od około 1 443 zł do około 1 638 zł. Czternasta emerytura nadal będzie uzależniona od progu dochodowego na poziomie 2 900 zł brutto, z zasadą „złotówka za złotówkę” powyżej tego limitu; osoby z emeryturą od około 4 879 zł brutto w górę nie otrzymają tego świadczenia. Eksperci zwracają uwagę, że mimo dodatkowego obciążenia FUS szacowanego na 2 mld zł system ma około 15 mld zł bufora^[16] i powinien zaabsorbować wyższy koszt waloryzacji. Jednocześnie jest to najniższa waloryzacja od 2021 r., po rekordowych podwyżkach powyżej 14% w latach 2023–2024, dlatego część emerytów może odczuć relatywnie słabszą poprawę siły nabywczej świadczeń.

Stopy procentowe i sytuacja kredytobiorców

Na posiedzeniu w dniach 3–4 lutego 2026 r. Rada Polityki Pieniężnej utrzymała stopę referencyjną Narodowego Banku Polskiego na poziomie 4,00%^[10], przy stopie lombardowej 4,50% i depozytowej 3,50%. W komunikacie po posiedzeniu Rada wskazała na możliwość spadku inflacji konsumenckiej w pierwszym kwartale 2026 r. w okolice celu inflacyjnego NBP, co potwierdza grudniowy odczyt CPI na poziomie 2,4% rok do roku^[11] i prognozę średniej inflacji na 2026 r. rzędu 2,2%. Analitycy największych banków, w tym Analitycy tym PKO BP i Banku Pekao^[8], a także rynek kontraktów terminowych, zakładają scenariusz bazowy dwóch obniżek stóp procentowych po 0,25 pkt proc. w marcu i kwietniu, łącznie o 0,5 pkt proc. Dla posiadaczy kredytów hipotecznych o zmiennej stopie oznacza to szansę na niższe raty w kolejnych kwartałach, natomiast oszczędzający na lokatach i kontach oszczędnościowych muszą liczyć się z możliwym spadkiem oprocentowania i rozważyć zamykanie stawek na dłuższe terminy jeszcze przed rozpoczęciem cyklu cięć.

Większe limity w trzecim filarze

Od 2026 r. rosną limity wpłat na konta emerytalne trzeciego filaru. Na Indywidualne Konto Emerytalne można w tym roku wpłacić maksymalnie 28 260 zł^[29], wobec 26 019 zł w 2025 r., a limit dla Indywidualnego Konta Zabezpieczenia Emerytalnego wynosi 11 304 zł dla osób fizycznych i 16 956 zł dla samozatrudnionych. Taki sam limit jak dla IKE obowiązuje dla Otwartych Indywidualnych Planów Emerytalnych – 28 260 zł, natomiast maksymalna dodatkowa składka w pracowniczych programach emerytalnych sięga 42 390 zł. Łącznie jedno gospodarstwo domowe, w którym obie osoby aktywnie wykorzystują IKE i IKZE, może ulokować nawet 135 648 zł rocznie^[31], unikając podatku od zysków kapitałowych. Wpłaty na IKZE dają dodatkowo możliwość odliczenia ich od podstawy opodatkowania w rocznym zeznaniu PIT, a inwestycje na IKE i OIPE są objęte zwolnieniem z kapitałowych przy spełnieniu warunków wieku i okresu oszczędzania. Specjaliści rynku finansowego zachęcają, by planować wpłaty jak najwcześniej w roku, aby dłużej korzystać z potencjalnych zysków z inwestycji.

Reforma orzecznictwa ZUS

Istotne zmiany zachodzą również w systemie orzecznictwa i kontroli zwolnień lekarskich w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Ustawa z 18 grudnia 2025 r., opublikowana 12 stycznia 2026 r. w Dzienniku Ustaw^[20], wprowadza model jednoosobowego orzekania w obu instancjach zamiast dotychczasowych trzyosobowych komisji^[22], z pozostawieniem składu trzyosobowego wyłącznie dla spraw szczególnie skomplikowanych. Nowelizacja łagodzi też rygorystyczne podejście do aktywności podczas zwolnienia lekarskiego, wprowadzając pojęcia „czynności incydentalnych” oraz „zwykłych czynności dnia codziennego”, które nie powinny skutkować utratą prawa do zasiłku chorobowego. Jednocześnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych zyskuje formalny dostęp do dokumentacji medycznej w celu szerszej weryfikacji zasadności wystawianych zwolnień. Od 2027 r. ustawa dopuści sytuację, w której pracownik może przebywać na zwolnieniu lekarskim u jednego pracodawcy, a jednocześnie wykonywać pracę u innego, pod warunkiem zgodności z wystawionym zaświadczeniem.

Rosnący lęk przed cyberoszustwami

Badanie 'Portfele Polaków u progu 2026′ przygotowane przez serwis ChronPESEL.pl^[23] i Krajowy Rejestr Długów pokazuje, że cyberoszustwa stały się trzecią największą obawą finansową mieszkańców Polski. Ryzyko utraty pieniędzy w wyniku ataków internetowych wskazało 28% respondentów^[23], więcej niż brak oszczędności (25%) czy utratę pracy lub spadek dochodów (22%). Na pierwszym miejscu pozostaje inflacja, której obawia się 57% ankietowanych, a na drugim nieprzewidziane duże wydatki – 47%. Według danych przywoływanych w badaniu liczba incydentów cyberbezpieczeństwa w 2025 r. wzrosła o 100% rok do roku, co odzwierciedla rosnącą skalę wyłudzeń i prób kradzieży środków z kont bankowych. Instytucje finansowe i eksperci od bezpieczeństwa rekomendują weryfikację nadawców wiadomości SMS i e-maili dotyczących płatności, unikanie klikania w linki z „pilnymi” wezwaniami do zapłaty, regularne monitorowanie historii operacji bankowych oraz korzystanie z możliwości zastrzeżenia numeru PESEL w aplikacji m. Obywatel, co może utrudnić zaciąganie zobowiązań na cudze dane.

Powiązane wpisy: