Strajki, opóźnienia TEN-T i nowe opłaty drogowe. Tydzień napięć w europejskim transporcie

2 lutego 2026 roku w Niemczech trwa ogólnokrajowy strajk transportu publicznego^[1] zorganizowany przez związek Verdi. Autobusy, tramwaje i metro w około 150 miastach (z wyłączeniem Dolnej Saksonii) nie kursują przy temperaturach poniżej zera^[2], co utrudnia alternatywną mobilność. Kolej dalekobieżna Deutsche Bahn funkcjonuje normalnie^[3], ponieważ jej pracownicy nie należą do Verdi. Jednocześnie w regionie Lombardii we Włoszech pracownicy Trenord prowadzą strajk zaplanowany^[4] na 2–3 lutego z gwarancją ograniczonych kursów w godzinach 6–9 i 18–21, a w Barcelonie kolej aglomeracyjna Rodalies szykuje protest na 9–11 lutego^[5]. Związki domagają się skrócenia zmian^[6] i podwyżek wynagrodzeń, podczas gdy władze lokalne próbują ograniczać świadczenia i wydłużać czas pracy. Zakłócenia obejmują miliony dojeżdżających i turystów^[7], a pośrednio mogą dotykać obsługi terminali portowych oraz logistyki ostatniej mili w głównych węzłach miejskich.

Strajki i zakłócenia w komunikacji

Na poziomie infrastruktury 19 stycznia 2026 Europejski Trybunał Obrachunkowy opublikował specjalny raport^[8] „SR-2026-02”, w którym Trans-European Transport Network (TEN-T) do 2030 roku jest nierealny^[9]. Analiza ośmiu megaprojektów wykazała średnie opóźnienie na poziomie 17 lat^[10] wobec pierwotnych harmonogramów oraz wzrost kosztów o 47% przy łącznym szacunku 23,8 mld euro. Przyczynami są skutki pandemii COVID-19^[11] , rosyjska inwazja na Ukrainę, słaba koordynacja między państwami członkowskimi i niewystarczający nadzór Komisji Europejskiej. Oznacza to dłuższe utrzymywanie starszej infrastruktury^[12], większe koszty intermodalności i możliwe przesunięcia finansowania w ramach instrumentu Connecting Europe Facility.

Infrastruktura TEN-T i droższe drogi

Równolegle większość państw Unii Europejskiej podnosi lub wprowadza nowe opłaty drogowe^[13] dla ciężarówek, powiązane z emisjami i zasadą „zanieczyszczający płaci”. W Polsce od 1 lutego 2026 roku stawki w systemie e-TOLL dla pojazdów powyżej 3,5 tony rosną o 40–42%^[14], a sieć objęta opłatami wydłuża się o 645 km (m.in. odcinki autostrady A2, dróg ekspresowych i krajowych DK8, DK12, DK50, DK91). opłata za kilometr autostrady wynosi 0,56 zł^[15], nadal mniej niż w Niemczech czy Austrii, lecz wzrost stanowi istotne obciążenie dla przewoźników o marży rzędu 2–3%. średnie stawki na autostradach rosną o 0,87%^[16], w Czechach dopłaty emisyjne podnoszą opłaty na drogach pierwszej klasy nawet do 41,8%, natomiast Austria i Holandia wprowadzają systemy bardziej zależne od emisji, masy pojazdu i przejechanych kilometrów. Skutkiem mogą być zmiany tras, większe zatłoczenie na drogach bezpłatnych^[17] oraz przyspieszenie przechodzenia na transport intermodalny.

W lotnictwie i na kolei przewoźnicy dostosowują siatki połączeń i szykują się do nowych regulacji klimatycznych. linia Ryanair zapowiedziała zbazowanie w sezonie letnim 2026 szóstego samolotu^[18] w Porcie Lotniczym Gdańsk im. Lecha Wałęsy, co odpowiada inwestycji rzędu 600 mln dolarów. Liczba połączeń z Gdańska wzrośnie do 43^[19], w tym o 5 nowych tras: do Rzymu, Dubrownika, Tirany, Palermo i Bukaresztu, a oferowana przepustowość zwiększy się o 300 000 miejsc (około 16%). To wpisuje się w ekspansję przewoźnika w Polsce, gdzie w 2025 roku obsłużył około 13 mln pasażerów, notując wzrost o 20% rok do roku^[20]. Deutsche Bahn wprowadziła nowy rozkład^[21], przewidujący 30‑minutowe interwały pociągów ICE na głównych korytarzach Hamburg–Hanower–Kassel i Berlin–Halle–Erfurt, 14 nowych pociągów Sprinter skracających czas przejazdu, w tym relację Stuttgart–Berlin do około 4 godzin 45 minut, oraz dodatkowe połączenia międzynarodowe, m.in. Lipsk–Kraków, przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach sieci TEN-T.

Przebudowa siatek lotniczych i kolejowych

Na poziomie regulacji klimatycznych polski rząd 27 stycznia 2026 przyjął projekt nowelizacji ustawy Prawo lotnicze^[22], który wdraża unijny pakiet Re. FuelEU Aviation. obowiązuje minimalny 2‑procentowy udział zrównoważonego paliwa lotniczego SAF w mieszance paliwowej^[23] na wybranych lotniskach w Unii Europejskiej, a od 1 marca 2026 roku podobne zasady zaczną obowiązywać na lotniskach w Polsce, z systemem kar od stycznia 2027 roku. Nadzór nad realizacją powierzono Urzędowi Lotnictwa Cywilnego^[24] oraz Urządowi Regulacji Energetyki. IATA szacuje globalny dodatkowy koszt stosowania SAF w 2026 roku^[25] na około 4,5 mld dolarów, przy premii cenowej rzędu 2–5 razy w stosunku do paliwa konwencjonalnego. Może to prowadzić do niewielkiego wzrostu cen biletów i przyspieszyć inwestycje w produkcję zrównoważonych paliw w Europie.

Na rynku frachtu w ostatnim tygodniu stycznia 2026 Drewry World Container Index odnotował spadek stawek^[26] na trasach z Azji do USA o około 12% na Zachodnie Wybrzeże i 11% na Wschodnie Wybrzeże od początku miesiąca, między innymi na relacjach Szanghaj–Los Angeles i Szanghaj–Nowy Jork. Średnia cena przewozu kontenera 40‑stopowego kształtuje się w przedziale 2 000–2 700 dolarów^[27] w zależności od szlaku. Przyczyną są słabszy popyt po okresie świątecznym, nadpodaż statków i częściowe przenoszenie produkcji bliżej rynków zbytu. armator CMA CGM ogłosił wraz z funduszem Stonepeak utworzenie spółki United Ports^[28] o wartości około 10 mld dolarów, do której wniesiono 10 terminali w kluczowych portach USA, w tym w Nowym Jorku, Los Angeles i Long Beach. Stonepeak obejmie 25% udziałów za 2,4 mld dolarów^[29] z opcją dalszych inwestycji za 3,6 mld dolarów. Transakcja wpisuje się w trend integracji pionowej operatorów morskich^[30] i może prowadzić do zmian w strukturze opłat portowych oraz dalszej konsolidacji usług logistycznych.

Powiązane wpisy:

• Transport i logistyka na progu 2026 roku: regulacje, koszty i nowe ryzyka
• Strajki, śnieżyce i kongestia* portów komplikują globalny transport